Eğin / Kemaliye, Akıl veren çok, para veren yok!   

Akıl veren çok, para veren yok!

Haber Tarihi: 03.09.2000

Nüfusu 40 binden 3 bin 90’a inen asırlık ilçe Kemaliye Belediye Başkanı Mustafa Demir:

Mustafa Demir kimdir?

1954 yılında Kemaliye'de doğdu. İlkokulu orada bitirdikten sonra tahsil için İstanbul'a geldi. 1975 yılında İstanbul İmam-Hatip Okulu'nu bitirdi. Bir süre Diyanet'te çalıştıktan sonra ticarete atıldı. 1 Kasım 1992 seçimlerinde Refah Partisi'nden Bahçelievler Belediyesi, Meclis Üyeliği'ne seçildi. 27 Mart 1994 seçimlerine kadar Bahçelievler Belediye Başkan Yardımcılığı yaptı. 27 Mart 1994 seçimlerinden önce memleketi olan Kemaliye'ye gitti. Aynı partiden Belediye Başkanlığı'na aday oldu ve seçimi kazandı. Partisi kapatılınca daha önce kurulan Fazilet Partisi'ne geçti. 18 Nisan 1999 seçimlerinde yeniden aday oldu ve ikinci defa Belediye Başkanı seçildi. Evli ve üç çocuk babası olan Mustafa Demir, Arapça, Fransızca ve Farsça biliyor.

Böyle giderse!

Başkanı üç dil bilen, Yukarı Fırat havzasında kurulu, tarihi camilerin ve çeşmelerin yer aldığı eski ismi "Cennetten güzel bir bahçe" manasına gelen Eğin, yeni ismi Kemaliye olan kentin 2 dönemdir Belediye Başkanlığını yapan Faziletli Mustafa Demir'le Kemaliye'yi, eski nüfusuyla yeni nüfusunu, Bursa'ya niçin davet edildiğini, Bursa'daki Tarihi Kentler Birliği Toplantısı'nda ele alınan konuları konuştuk. 40 bin nüfuslu asırlık ilçenin nüfusu, göç ve ilgisizlik yüzünden 3 bin 90'a inmiş. Böyle giderse Kemaliye'nin nüfusu daha çok iner.

Röportaj: Selami Çalışkan

*Sayın Demir, Bursa'daki Türkiye Tarihi Kentler Birliği toplantısına çağrıldığınıza göre, Kemaliye, kimlerden kalma, ne gibi tarihi eserlere sahip?

-Selçuklular ve Osmanlılar döneminden kalma tarihi eserler, camiler, çeşmeler, hamamlar ve evler var. Kemaliye’deki 19 camiden 4’ü tarihi.

*İsimlerini sayabilir misiniz?

-Orta Cami, Taşdibi Camii, Dörtyolağzı Camii ve bir de Tahta Cami. Osmanlılar ve Selçuklular dönemine kadar uzanan, depreme dayanıklı tarihi evler var. İçinde oturulabilinecek tarihi evlerin sayısı 150’nin üzerinde. Taş duvarlı. Kapılar ve pencerelerde ahşap kullanılmış. Toprak damlı olanların çoğu yıkılmasın diye halk sacla kaplıyor.

*Devletten tarihi eserlerin onarılması için yardım istediniz mi?

-Evet, tarihi bir hamam var. Onun restore edilmesi için Kültür Bakanlığı'na müracaat ettik. Koruma Kurulu 70 milyarlık bir proje çizdi. Bizim bunu yaptırabilmemiz için tam 12 yıl hiçbir şey yapmamamız lazım. Yani işçi ve memura maaş vermemiz, hizmet yapmamamız lazım.

*Belediyenizde kaç kişi çalışıyor?

-Onbeş kişi.

*Kaç aracınız var?

-Bir tane Kartal marka makam aracımız var.

*Peki nasıl iş yapıyorsunuz, ya da hizmet veriyorsunuz?

-Hizmeti satın alıyoruz. Mesela kaldırım yapılacak. İki tane usta buluyoruz. Bu işi onlara veriyoruz.

*Belediyenizin para kaynağı nedir?

-Tek kaynağımız var. İller Bankası geliri. Marmara depreminden sonra (17 Ağustos 1999) hükümet İller Bankası payımızın yüzde 25’ini her ay kesiyor.

*Bu kaynakla hizmet yapmak zor olmuyor mu?

-Zor tabi. Ama biz zora tabi olduk. Aslında Türkiye’de en büyük yanlış nüfusu 2000’den fazla olan yerlerin belediye yapılması. Bu beldeler, muhtarlık köy olarak kalsa daha iyi.

*Neden?

-Hiç değilse işçi ve memur yükü olmaz.

*Şu anda Kemaliye’de kaç kişi yaşıyor?

-1920'lerde Kemaliye’nin nüfusu 40 bin imiş. Şu anda 3 bin 90 kişi var. İlçemiz çok göç vermiş.

*Hangi şehirlere?

-İstanbul'a, Ankara'ya, İzmir’e. En çok da İstanbul’a göç vermişiz. Arazi dağlık olduğundan tarım ve hayvancılığa elverişli değil. Tarihi İpek Yolu Kemaliye’den geçiyormuş. Yavuz Sultan Selim Mukaddes Emanetleri İstanbul’a getirirken “ Kırkgöz” denilen mevkide konaklamış. Selçuklulardan kalma Camilere birer sancak vermiş. O sancaklar hala camilerimizde asılı durur.

*Kemaliyeliler ne ile geçiniyor?

-Halıcılık, bakırcılık ve kök boyacılığı gibi el sanatları çok meşhurdur. Ta 1915’te “Halı Şirketi” adıyla Türkiye'nin ikinci şirketi kurulmuş.

*Şu anda halıcılık hala revaçta mı?

-Maalesef hiç halı dokuyan kalmadı. Eskiden genç kızlar, yaşlı nineler hep halı dokurdu. Şimdiler de halkımızın yegane geçim kaynağı ticaret.

*Kemaliye’nin eski adı Eğin değil mi?

-Evet Eğin ismi; kimine göre Cennetten güzel bir bahçe ya da Cennetten bir köşkün adı, kimine göre de dağın eğik yeri anlamına geliyor. Kemaliye ismini 1926'da almış. Eğinli bir ağa Milli Mücadele yıllarında Gazi Mustafa Kemal’e; “1000 atlı ile emrindeyim Paşam” diye bir telgraf çekmiş. Atatürk de o ağanın hizmetini unutmamış. Milli Mücadele bitince “Eğin’in ismi; bundan böyle benim memleketim manasına Kemaliye olsun” diye Meclis'ten kanun çıkartmış.

*Kemaliye ne zaman ilçe olmuş?

-1864’te. Yani Cumhuriyet'ten önce, Osmanlı Devleti döneminde.

*Siz kaç yıldır Belediye Başkanısınız?

-2 dönem, 6 yıldır Belediye Başkanıyım. 27 Mart 1994 seçimlerinde RP’den aday oldum ve kazandım. 18 Nisan 1999’da da FP’ den aday oldum ve kazandım.

*Kemaliye evlerinin özellikleri nelerdir?

-Selçuklu ve Osmanlı mimarisine göre yapılmış olmaları. Evlerin cepheleri Fırat nehrine bakar. Her odada yüklüğün altında duş yeri vardır. Her odada hamam bulunduğundan ne misafir duş almakta zorluk çeker, ne de ev sahibi. Yine kapılarda kalın ve ince ses çıkaran tokmaklar vardır. Eğer ince ses çıkaran tokmakla kapı çalınırsa, ev sahibi kapıyı çalanın kadın, kalın sesli tokmakla çalınırsa, erkek olduğunu anlarmış.

*Kemaliye'nin ilk Belediye Başkanı'nın ismini biliyor musunuz?

-Bilmez olur muyum? 1890 yılında Belediye Başkanı seçilen Ekşioğlu Hacı Mehmet Efendi.

*Sizden önce kaç Belediye Başkanı görev yapmış Kemaliye'de?

-Mustafa Güven, M. Tevfik Aktan ve Hüsnü Bayramoğlu 2'şer dönem Belediye Başkanlığı yapmışlar. Bunlarla birlikte Kemaliye benden önce tam 18 Belediye Başkanı görmüş.

*Kemaliye'nin ilk kaymakamının ismini de hatırlıyor musunuz?

-Hatırlıyorum. Mazhar Başdoğan.

*1993 yılında yakılan Başbağlar Köyü de Kemaliye'ye mi bağlı?

-Evet, 33 vatandaşımızı şehit verdiğimiz bu köyümüzün henüz yaraları sarılmamıştır. Geride bir sürü yetim ve dul kalmıştır. Devlet sadece konut ve anıt yapmıştır. O kadar.

*Başka ne istiyorsunuz?

-Bu yetimlerin devlet tarafından okutulmasını. Dullara ve yetimlere maaş bağlanmasını.

*Kemaliye Belediye Başkanı olarak Bursa'da bir toplantıya çağrıldığınız doğru mu?

-Doğrudur.

*Peki ,kim, niye çağırdı?

-Türkiye Tarihi Kentler Birliği kurulacakmış. Bursa Belediye Başkanı çağırdı. 22-23 Temmuz tarihleri arasında Bursa’da, Bursa Belediyesi başkanlığı’nda toplandık. Bursa Valisi, Çekül Vakfı, Türkiye Mimarlar Odası’ndan oluşan bir heyetle Türkiye Tarihi Kentler Birliği Kuruluş toplantısıydı. Bu toplantıya 73 il, ilçe ve belde Belediye Başkanları katıldı. Bir de tüzük hazırlandı. Ben de çıkıp orada bir konuşma yaptım.

*Herkes çıkıp, konuştu mu?

-Hayır, sadece 21 Belediye Başkanı konuştu. İçişleri Bakanı Sadettin Tantan, Devlet Bakanı Recep Önal; Bursa Valisi ve Milletvekilleri katıldılar. Bursa, malumunuz, tarihi bir şehir ve Osmanlı Devleti’nin ilk başşehri.

*Bakan Tantan orada neler söyledi?

-Vallahi çok güzel bir konuşma yaptı. Bu şehirlerin tarihi dokusunun korunması gerektiğini söyledi. Belediyelerin görevinin de zaten bu olduğunu kaydetti.

*Sizler de bunu istemiyor musunuz?

-Herkes istiyor da.

*Da'sı ne?

-Da'sı şu: iş gelip paraya dayanıyor. O konuda da hükümet ayırım yapıyor. Depremden zarar gören belediyeler dururken, hiç hasar görmeyen kendi partilerinden belediyelere deprem yardımı yapıyorlar.

*İstanbul'da çok Kemaliyeli var dediniz. Kemaliyelilerin hepsi ticaretle mi uğraşır?

-Evet efendim. Bununla ilgili size yaşanmış güzel bir fıkra anlatayım mı?

*Buyurun, sizi dinliyorum.

-İstanbul'da ticaretle uğraşan Kemaliyeli birinin dükkanına bir müşteri gitmiş. Alış-verişten sonra dükkan sahibine nereli olduğunu sormuş. Kemaliyeli olduğunu öğrenince: "-Yahu nereye gitsem, bir Kemaliyeli ile karşılaşıyorum. Bu ne iştir?" Kemaliyeli dükkan sahibi cevabı yapıştırır: "Cehenneme giderseniz, Kemaliyeli bulamazsınız"

*Kemaliye'de ceza evi var mı?

-Var, ama yıllardır kapısı kilitli.

*İyi de Cezaevi'nin kapısı zaten kilitli olur. Öyle değil mi?

-Değil, çünkü Kemaliye Cezaevi'nde hiç mahkum da yok. Gardiyan da.

*Neden?

-Suç işleyen yoktur da ondan.

*Yani Kemaliye'nin bir manası da insanları olgunlaşmış manasına mı geliyor?

-Bunu sormaya gerek var mı?

*Bu sohbete başlık atmanızı sizden istesek, ne derdiniz?

-Akıl veren çok, para veren yok!

*Kimi kast ediyorsunuz?

-Tabii ki devleti yönetenleri.
 

Kaynak: Milli Gazete